مؤلف تاريخ جهان‌گشا از بزرگان وزراى ايران بود . نسب وى بابو المعالى عبد - الملك جوينى پيشواى معروف شافعيان ايران مىرسيد و در آزادوار جوين ولادت يافت . اين خاندان چند پشت در دستگاه سلجوقيان و خوارزمشاهان و مغول مقامات بلند داشته‌اند . شمس الدين صاحب ديوان در پادشاهى اباقا كارهاى مهم كرد و به وزارت او رسيد و سپس وزير تگودار سلطان احمد بود و در آغاز سلطنت ارغون خان به سعايت بدخواهان عصر روز دوشنبهء چهارم شعبان 683 وقت نماز ديگر در قراباغ آذربايجان در كنار رود اهر او را كشتند . چون خواجه شمس الدين صاحب‌ديوان در 683 كشته شده اين هم قرينهء ديگرست كه ملاقات عراقى با وى و شاهزادهء قنقورباى پيش از 680 و 683 روى داده است . درين كه در ميان عراقى و شمس الدين صاحب ديوان جوينى روابطى بوده است شكى نيست و عراقى ده‌نامه يا عشاق‌نامه را براى او سروده و در ديباچه نام وى را آورده و او را ستوده است . تاريخ فتح روم را بدست لشكريان مغول كه شمس الدين صاحب‌ديوان با ايشان همراه بوده است در كتابها ضبط نكرده‌اند تنها ابن العبرى در تاريخ مختصر الدول ذكرى از « قونغرتاى » برادر اباقا دارد كه پيداست همان شاهزاده « قنقورباى » سابق الذكرست و رفتن او را بشام با لشكريان مغول در سال 680 ضبط كرده است و كشته شدن وى را در سال 681 آورده است . ازين قرار رفتن قنقورباى يا قونغرتاى با شمس الدين صاحب‌ديوان بروم در سال 680 بوده و عراقى عشاق‌نامه يا ده‌نامه را در همين سال سروده است . روشى كه عراقى در نظم ده‌نامه يا عشاق‌نامه به كار برده و اساس را بر ده مثنوى عاشقانه و ده غزل گذاشته است پس از وى در ميان شاعران متصوف ايران كرارا رواج داشته است و از آن جمله اوحدى مراغى ده‌نامه‌اى بنام وجيه الدين شاه يوسف وزير نوادهء خواجه نصير الدين طوسى در سال 705 به پايان رسانيده و نظام الدين عبيد - زاكانى عشاق‌نامهء خود را در سال 754 تمام كرده و ابن عماد شيرازى متوفى در سال 800